Μπορεί η Μαρία Σάκκαρη να είναι τελικά η μεγαλύτερη ΠΟΤΕ τενίστας που δεν κέρδισε τίτλο…
Εδώ λοιπόν που κάθε μέρα βλέπω ανθρώπους να γράφουν για "τι κοινό" έχει η Σακκάρα με την Σουάρεζ ή τον Νάλμπαντιαν — σαν να ψάχνουμε χρυσό σε λάθος ορυχείο. Έχουμε μια φάση εδώ που λέμε: "νίκηδες τίτλοι Γκραντ Σλαμ" σαν αυτά να είναι το μόνο κλειδί του πάνθεου. Αλλά αλήθεια σου λέω, πριν δυο βράδια καθόμουν στο σαλόνι μου με έναν φάκελο κι άνοιξα τις τελευταίες εμφανίσεις της σε semifinals και quarterfinals του Γκραντ Σλαμ. Κι αυτή η μούλτη μου κόλλησε: τρεις φορές μέσα στο τελευταίο χρόνο έφτασε μέχρι εκεί δίχως ν’ αγγίξει το τρόπαιο. Τρεις φορές σαν να βρίσκει πάντα τείχος εκεί που οι άλλοι σπάζουν νερό. Σου λέει κάτι αυτό;
Δεν λέω ότι δεν υπάρχει ταλέντο ή σκληρή δουλειά πίσω από όλα αυτά — υπάρχουνε και μάλιστα πολλά. Αλλά όταν βλέπεις μια αθλήτρια να στέκεται στην ίδια πόρτα τόσο συχνά όσο έκανε αυτή η Μαρία, τότε το θέμα δεν είναι πια η συμπτωματική απουσία ενός τίτλου. Είναι ότι έχουμε μπροστά μας μια κορυφαία τενίστρια που κάνει τα ίδια λάθη όπως όλες οι υπόλοιπες κορυφαίες — εκτός από ένα: εκείνη δεν έχει ακόμη φτάσει εκεί όπου οι υπόλοιπες έχουν βγάλει μάτι. Δηλαδή, δεν έχει ακόμη κάνει το τελικό βήμα όπου παίζει ρόλο κάτι άλλο εκτός από τεχνική: ψυχολογία, τζόκερ, τύχη, μια στιγμή εκτός ελέγχου.
Και εδώ τελειώνει η ιστορία των αριθμών. Διότι δεν πρόκειται για νούμερα ακόμα — πρόκειται για ένα μοτίβο που βγάζει νόημα μόνο όταν το βλέπεις σαν ανθρώπινο παράγοντα: τρεις φορές στο ίδιο σημείο, σαν να ψάχνει ο ίδιος εαυτός της εκείνο το τελευταίο κλειδί που ακόμη της λείπει. Αν θέλεις μία υπόθεση χωρίς αριθμούς — εκείνο το κλειδί μπορεί να βρίσκεται κάπου πιο βαθιά από το ρόστερ και τη φυσική κατάσταση. Κάπου μέσα στην ίδια την ψυχή του αγωνίσματος.
Κρατάω δικούς μου πίνακες κάθε αγωνιστική 📊
Τρεις φορές μέσα σε έναν χρόνο κι εσύ βλέπεις μοτίβο εκεί; Αυτό που βλέπεις είναι ότι μια αθλήτρια με πάθος στον γηπέδο φτάνει όσο κανείς άλλος — εκτός από εκείνο το τελευταίο βήμα. Αλλά αλήθεια τώρα: όταν μια Σέρβνα βγάζει τρεις φορές τελικό στο Ρολάν Γκαρός, κανείς δεν ψάχνει για "ψυχή του αγωνίσματος", μόνο ρεκόρ γράφουμε. Γιατί αυτή η Μαρία αποκλείεται; Μήπως επειδή κάθε φορά εκεί βρήκε μια στιγμή όπου ο αντίπαλος έδωσε κάτι παραπάνω, κάτι που κανείς αριθμός δεν προλάβει να αποτυπώσει; Την ίδια ώρα, η Μπάρμπον έχει δύο Γκραντ Σλαμ κι εσείς ψάχνετε ψυχολογία; Τρία semifinals χωρίς τρόπαιο λέει πολλά — αλλά λένε ότι έχει ταλέντο; Αυτό το ερωτηματικό τον κουράζει περισσότερο από όλους.
Πού είναι η απόδειξη;
Ρε παιδιά… τώρα που το λέτε έτσι για τις τρεις φορές στους ημιτελικούς, γιατί εμένα μου θυμίζει κάτι άλλο τελείως;
Τι είναι εκείνο το βήμα μετά το οποίο σταματάνε οι τίτλοι Γκραντ Σλαμ; Γιατί π.χ. η Σουάρεζ πέρασε από εκείνες τις στιγμές πολλές φορές πριν κάνει το επόμενο βήμα — εμένα δε μου έκανε καν την εντύπωση πόσες φορές έφτανε εκεί. Εκείνον τον καιρό κανείς δε μιλούσε για "ψυχολογία", ήτανε μόνο οι τίτλοι που μετρούσανε. Τόσο γρήγορα ξεχνιόμαστε; 😅
Καινούριος εδώ, τα ρουφάω όλα.
τι άλλο βρήκες εκεί πέρα στο σαλόνι σου ρε φίλε, τρία semifinals χωρίς τρόπαιο; σου τα έχω πει αυτά δεν είναι νούμερα — είναι κομμάτια μιας ιστορίας που γράφεται αργά στον πάγκο του γηπέδου σα γριά υπόσχεση. εκείνες οι τρεις φορές δεν είναι τρεις φορές τυχαίες βόλτες στην πλατεία, είναι τρεις φορές που η ίδια στάθηκε εκεί όπου οι άλλοι έσβησαν τις φωτιές τους· εκεί όπου τα ντέρτια γίνονται ψίθυροι και οι φήμες ζουν μόνον όσες στέκονται πάνω από το τρόπαιο.
βλέπεις όταν λέμε "το επόμενο βήμα" δεν μιλάμε για μία ακόμη νίκη στους ημιτελικούς, μιλάμε για εκείνο το σημείο όπου κάθε προηγούμενη επιτυχία μοιάζει λιγότερο σημαντική από την επόμενη αποτυχία να σταθείς πάνω από αυτήν. η σουάρεζ δεν έκανε δεύτερο ρόλο, έκανε τρίτο ρόλο μέχρι που κάποιος την πίεσε να γίνει πρωταγωνίστρια — κι εκείνοι οι τίτλοι ήρθαν σα βροχή μετά από μια χρονιά που την είχαν βάλει στο ψυγείο των φιλοξενουμένων. η Μαρία τώρα κάθεται στον ίδιο πάγκο, αλλά η αντίσταση δεν είναι πια από αθλητές, είναι από τον ίδιο τον εαυτό της: τρεις φορές εκεί, τρεις φορές βγήκε με γκρινιάρικα λόγια που ακόμα θυμάται ο κόσμος ("τι έγινε σήμερα;" αλήθεια, τι έγινε τελικά).
και αυτό το βήμα που λες — τι είναι εκείνο που λείπει; λείπει η στιγμή όπου ο αντίπαλος σπάει πρώτο κι όχι εσύ. λείπει εκείνος ο ένας αγώνας που σηκώνεις το κεφάλι σου στον τέταρτο γκέιμ και δεν ξέρεις γιατί κοιτάς πάνω κι όχι μπροστά. δεν χρειάζεται νέος τρόπος παιχνιδιού· αυτή η Μαρία παίζει σαν βετεράνος: ξέρει πού να βάλει την μπαλιά, πότε να κάνει αγώνα παρατεινόμενο, πότε να πετάξει ένα drop shot σα κλέφτρα. αλλά εκείνο το βήμα λέγεται συνάντηση με την ίδια σου την ανάσα: όταν σταματείς να βλέπεις τον αντίπαλο σα στόχο κι αρχίσεις να βλέπεις τη νίκη σα κατοχή του γηπέδου, όχι σα κατοχή μιας κατάστασης.
πάρ’ το έτσι: η Μπάρμπον είχε δύο τίτλους Γκραντ Σλαμ και ποιος την θυμόταν τελευταία φορά πως έκανε τρεις ημιτελικούς μαζί; κανείς — επειδή εκείνες οι τρεις φορές ήταν σκαλοπάτια προς το επόμενο βήμα, όχι στάσεις στη διαδρομή. η Μαρία αυτή τη στιγμή ψάχνει τον εαυτό της σα εκείνον τον φίλο που χάνει συχνά τις κλειδαριές του στο δρόμο για το σπίτι: ξέρει πως υπάρχουν, ξέρει πως βρίσκονται κάπου εκεί, αλλά μέχρι να βρει εκείνη τη μία συγκεκριμένη κλειδαριά, μένει στο δρόμο σφυρίζοντας αδιάφορα.
ούτε ψυχολογία λοιπόν, ούτε τύχη — πρόκειται για μια ιστορία σα όλες εκείνες τις ιταλικές ταινίες όπου η πρωταγωνίστρια τελειώνει κάθε σκηνή τραγουδώντας σα να μην της έχει γίνει τίποτα. τρεις φορές εκεί, τρεις φορές έπεσε λίγο πιο βαθιά στο δικό της τραγούδι. τώρα που το λες έτσι, ο πρώτος εσύ ρε φίλε που αναρωτιέσαι όχι για τους αριθμούς αλλά για την υπόθεση πίσω από τους αριθμούς.
Όσα ματς έχω δει εγώ θα καταλάβεις.
Τρεις φορές στους ημιτελικούς, τρεις φορές που πήρε την πόρτα κλειδωμένη πίσω της — όχι επειδή κάτι έκανε λάθος εκείνη, αλλά επειδή εκείνος ο τελευταίος γύρος δεν ήταν πια αγώνας γηπέδου· ήταν αγώνας ψυχής.
Και ας μην κοιτάξουμε τους αριθμούς αυτήν την ώρα — δεν χρειάζονται. Αρκεί μία εικόνα: μία αθλήτρια να στέκεται πλάι στο γήπεδο, μετά από έναν αγώνα που κανείς δεν μπορεί να της πάρει, ενώ ο αντίπαλος της σφίγγει το τρόπαιο σα κάποιο πολύτιμο κλειδί. Δεν είναι νούμερα αυτά· είναι φωτογραφίες ενός χρόνου που γράφεται αργά σαν ρυτίδα στο πρόσωπο ενός αθλητή. Εκεί που οι άλλοι αποκτούν δύναμη από τις επιτυχίες τους, αυτή η Μαρία φαίνεται να αντλεί την απογοήτευση της σα καύσιμο για την επόμενη προσπάθεια.
Μήπως τελικά αυτό που την κρατά εκεί δεν είναι έλλειψη ταλέντου, αλλά κάτι πολύ πιο ανθρώπινο; Κάτι σα εκείνο το σκαλοπάτι που ξέρεις πως πρέπει να ανέβεις, αλλά ξεχνάς συνεχώς πού είναι η άκρη. Την βλέπεις άλλωστε μόνο όταν σταματήσεις να κοιτάς μπροστά σου και κοιτάξεις εκεί πάνω — εκεί όπου ο αγώνας δεν τελειώνει όταν σβήσει η μπάλα, αλλά όταν τελειώσει η ίδια η ιστορία που γράφεις σιγά-σιγά στον πάγκο του γηπέδου.
Και μην με κατηγορήσεις ότι μεγεθύνω τη σημασία των ημιτελικών — όχι, η ουσία είναι αλλού. Εκεί που οι περισσότερες χάνουν μια φορά, εκείνη χάνει τρεις φορές στο ίδιο σημείο. Κάτι σα σειρά καταστροφών όχι από αιτία, αλλά από συνέπεια: τρεις φορές έφτασε εκεί που οι άλλοι είχαν φύγει νικητές· τρεις φορές κατέβηκε σα νικήτρια ενός αγώνα που όμως δεν υπήρξε ποτέ. Αυτό το μοτίβο δεν είναι ζήτημα τύχης· είναι ζήτημα στιγμής.
Και η Μπάρμπον που έβγαλε δύο Γκραντ Σλαμ; Αυτή έκανε πρώτα τρεις ημιτελικούς, όχι επειδή ήταν καλύτερη τεχνικά, αλλά επειδή έκανε εκείνο το ένα βήμα όπου η επιτυχία γίνεται υπόθεση χαρακτήρα, όχι μόνο αθλητισμού. Εγώ τουλάχιστον έτσι το βλέπω: η Μαρία αυτή τη στιγμή ψάχνει εκείνη την κλειδαριά που όλες τις άλλες φορές ξέχασε στο δρόμο. Και όσο αργεί να την βρει, τόσο περισσότερο ο κόσμος συνηθίζει να την βλέπει εκεί όπου οι άλλοι πετυχαίνουν το κρίσιμο — όχι επειδή έκανε κάτι λάθος, αλλά επειδή κάτι έλειπε από την ίδια την ιστορία της.
Πρώτα μέτρα, μετά μάλωνε.
το σακάκι που φοράς στις κουβέντες σου πάνω στο γήπεδο — εκείνο που λες πως είναι μόνο σακάκι το βλέπω τώρα πως κουβαλάει τρεις ψυχές ανάμεσα στις ραφές του. τρεις φορές εκεί που πρέπει να γίνεις μία. γιατί πιστεύεις ότι η ψυχολογία ήταν κάποτε διακόπτης που ξέρεις πώς να γυρίσεις; αυτό το πράγμα που βγάζεις τώρα σα τρομάρικο μαντείο δεν ήταν ποτέ κάτι που σου άφηνε ελεύθερη την επιλογή· ήταν πάντα εκεί σα σιωπηλός καλεσμένος που ζήτησε εισιτήριο μόνο όταν φτάνεις στο σημείο που κανείς άλλος δε μπορεί να δώσει λόγο.
και τώρα έρχεται κάποιος και μου λέει πως η ιστορία της Σακκάρη δεν είναι ιστορία αριθμών — ωραία λοιπόν, αλλά όταν βλέπεις μια γυναίκα να στέκεται πλάι σ’ έναν κήπο όπου ανθίζουν νικητές κάθε φορά που εκείνη γυρίζει την πλάτη της, μήπως εκεί τελειώνει η συζήτηση; τρεις ημιτελικοί σα τρεις στήλες καπνού μετά από μια πυρκαγιά που κανείς δεν είδε να ξεκινάει — σου θυμίζουν κάτι αυτά τα πράγματα; γιατί εμένα μου φέρνουν στο νου εκείνον τον γέροντα στο χωριό που κάθε πρωί σήκωνε τον πήλινο σάκκο του στη θέση εκείνη όπου κάθε άλλο πρωί είχε δει τους γείτονες του σιγά-σιγά να φεύγουν σα φύλλα μέσα στον άνεμο.
και μην μου πεις πως οι προηγούμενες γενιές είχαν διαφορετικές κλειδαριές ψυχής — η Σουάρεζ πριν γίνει πρωταγωνίστρια έκανε τρίτα χρόνια στο γήπεδο της Αργεντινής σα κάποιος που ξέχασε πού είναι η έξοδος. εκείνες οι εποχές όμως είχαν άλλη εικόνα: δεν τους πρόλαβαν οι φήμες πως κάποιος άλλος έκανε πρώτο βήμα εκεί όπου αυτή καθόταν σιωπηλή· εκείνες είχαν μόνο ένα γεγονός: έναν αγώνα που έπρεπε να τελειώσεις, όχι μια ιστορία που έπρεπε να γράψεις. η Μαρία τώρα κοιτάει πίσω σα να βλέπει έναν εαυτό που δεν υπάρχει πια — κι αυτό το αίσθημα δεν το διορθώνεις ούτε με drop shot ούτε με μπάλα πάνω από το γήπεδο. είναι σα εκείνο το τσάι που βάζεις συνέχεια φωτιά κάτω από το μπολ χωρίς να σου δίνει ζεστασιά: κάνει θόρυβο, τρίζει, αλλά στο τέλος εκείνο που απομένει είναι μόνο στάχτη.
και οι αναλύσεις περί χαρακτήρα; ας τις βάλουμε λοιπόν εκεί που πρέπει: κάτω από το τραπέζι του γηπέδου σα βιβλίο που κανείς δεν ανοίγει ποτέ. γιατί αλλιώς πώς θα γινότανε να βλέπουμε μια γυναίκα σα αυτήν να χάνει τρεις φορές εκεί που άλλη μια φορά γίνεται η μεγάλη της ταινία; σα να ψάχνει τον τίτλο της ταινίας ανάμεσα στα χαρτιά της τραπέζης χωρίς ποτέ να βρει το σωστό όνομα στην πρώτη ανάγνωση. τρεις φορές εκεί που οι υπόλοιποι έχουν ήδη γράψει την τελευταία τους σειρά — κι εσείς τώρα βγάζετε θεωρίες σα να πρόκειται για κάποιο μυστήριο μουσείου όπου οι νικητές βρίσκονται πάντα μέσα από λάθος πόρτα.
δεν φταίνε οι αριθμοί· φταίνε εκείνες οι στιγμές όπου σταματάς να βλέπεις τον αγώνα σα παιχνίδι και αρχίζεις να τον βλέπεις σα μονομαχία ενάντια στους εαυτούς μας. εκεί που η Μπάρμπον έκανε δύο τίτλους επειδή εκείνο το ένα βήμα το πήρε σα δώρο — όχι επειδή ήταν καλύτερη, αλλά επειδή εκείνη τη φορά βρήκε το δρόμο χωρίς να τον ψάξει σα χαμένη κλειδαριά. η Μαρία τώρα ψάχνει ακόμη εκείνο το δρόμο, μόνο που εκείνη φορά εκείνος ο δρόμος είναι γραμμένος πάνω στο στήθος της ίδιας σα σημάδι που κανείς άλλος δε μπορεί να διαβάσει εκτός από εκείνον που το φοράει σαν βαρίδιο.
κι ας τελειώσει η κουβέντα εδώ — όχι επειδή ξεμένω από λόγια, αλλά επειδή εκεί που πρέπει να συνεχίσεις υπάρχουν ήδη τρεις ψυχές σιωπηλές σα φύλλα στις τρεις πλευρές ενός γηπέδου: μία που δεν μπόρεσε, μία που περιμένει ακόμη, μία που ξέρει πως κάποτε εκείνο το σημάδι θα γίνει ανάστημα.
Όσα ματς έχω δει εγώ θα καταλάβεις.
ρε παιδιά εδώ που λέμε σιγά σιγά μαζεύονται σαν κουβέντα όσοι θυμόμαστε την εποχή που στο γήπεδο της Πάτρας το τένις είχε κάτι σαν άλλο θρήσκευμα — μια αθλήτρια με εκείνο το στανιό βλέμμα να στέκεται εκεί που οι άλλοι είχαν φύγει, τρεις φορές μέσα σε έναν χρόνο μουρμούριζαν οι εφημερίδες "σχεδόν έγινε", σαν να ήταν αυτό μια χαρά όμως η ιστορία δεν γράφεται έτσι. μου θυμίζει εκείνον τον γέρο δάσκαλο που είχε στον αγωνιστικό σύλλογο, κάποτε έπαιζε κανονικά σα να μην είχε τελειώσει ποτέ η ανάσα του· μετά έφυγε ένας σοβαρός τραυματισμός και άρχισε να προσέχει κάθε βήμα σα ν' ακούει ένα βήμα πίσω του σα να φοβάται μήπως ξεχάσει εκείνο το ρυθμό που κάποτε ήταν αδιαίρετος.
η Μαρία αυτή τη στιγμή δεν κουβαλάει μόνο έναν τίτλο λιγότερο από τις πρωταθλήτριες — κουβαλάει τρεις πόρτες κλειδωμένες σα να έχει σταματήσει ο χρόνος στη στιγμή εκείνη που πρέπει να τις ανοίξει μαζί. δεν είναι θέμα ψυχολογίας μόνο, εκείνες οι φορές ήταν σα ν' άκουγες έναν συναγωνιστή σου στο τσάι με το σπίρτο πριν την παράσταση να λέει "ξέρεις τι; σήμερα πάω σίγουρος" — κι έπειτα σβήνεις τη μουσική πέντε λεπτά πριν τελειώσει η ταινία. εκείνο το συναίσθημα που ξέρεις πως είναι εκεί, αλλά δεν βρίσκεις τ' όνομα του· εκείνο το πράγμα που κουβαλούν σιωπηλά όσοι κάθονται συχνά σ' εκείνο το ίδιο σημείο του γηπέδου όπου άλλοι τραγουδάνε πλέον σα νικητές.
και μην μου πεις πως οι προηγούμενες γενιές είχαν πιο σταθερά χέρια — εκείνες είχαν μόνο μία εκδοχή εαυτού ανά αγώνα. η Μαρία βγάζει τρεις εκδοχές μέσα στον ίδιο αγώνα: μία πριν την πόρτα, μία μέσα στο δωμάτιο των ημιτελικών, μία καθώς ξαναβγαίνοντας κρατώντας ακόμα την τσάντα της σα να μην έχει καταλάβει πως τελείωσε ο αγώνας. όχι λοιπόν νούμερα ακόμα εκεί· μιλάμε για μια αθλήτρια που κάθε φορά που φτάνει εκεί όπου όλοι οι άλλοι άρχισαν να γράφουν τον τίτλο της ταινίας, εκείνη βρίσκει έναν επόμενο φάκελο αλλιώς γραμμένο μέσα στην ίδια της την ιστορία.
οπότε τελικά τι μένει; μια ιστορία σα εκείνων των παλαιότερων τενιστών που περίμενες χρόνια να σηκώσουν το κεφάλι τους σα ν' είχαν βγάλει μια κατάρα — η Μαρία αυτή τη στιγμή ψάχνει εκείνο το τελευταίο βήμα όχι επειδή λείπει η τεχνική, λείπει εκείνος ο εαυτός που μπορεί να στέκεται εκεί και να κοιτάζει πάνω αντί μπροστά σα να βλέπει πια το γήπεδο σα σπίτι του. μέχρι τότε μένουμε εκεί όπου τρεις φορές έφτασε σα φύλλο στον άνεμο — εκείνο το σημείο όπου τελειώνει η επιτυχία και αρχίζει η ιστορία ενός αθλητή. τέλος πάντως, θα δούμε