Γιατί κανείς δε ρωτά αν ο Τσιτσιπάς μπορεί πραγματικά ν’ αλλάξει τους αμυντικούς του…

Αλήθεια, όταν βλέπω τον Τσιτσιπά εκεί στα βάθη του γηπέδου σαν εικονογράφος που προσπαθεί να τελειώσει ένα σχέδιο μέσα στη θύελλα, αναρωτιέμαι τι κάνει στην πραγματικότητα διαφορετικό ο καθένας μας από εκείνον όταν βρισκόμαστε πίσω από τις κουρτίνες των βουνών της Αττικής. Εκείνοι που φωνάζουν πως «έχει βελτιωθεί» μιλούν σαν να αλλάζει ένα γράμμα στο βιβλίο της ιστορίας του τένις — σαν να άλλαξε π.χ. ο Φέντερερ το backhand του επειδή κάποιος τού είπε πως «πρέπει». Μα εκείνος φορούσε ακόμη τέτοια γάντια που έκαναν τις μπάλες να αλλάζουν χρώμα πριν φτάσουν στο γήπεδο. Και όμως, ακόμη κι εκείνος εκείνες τις στιγμές που η άμυνα γινόταν ζωή κι αλλιώς, κανείς δε ρώτησε τίποτα για τις βάσεις του παιχνιδιού του. Ο Τσιτσιπάς λοιπόν; Δεν αλλάζει τρόπους επειδή η φήμη του στοιχειώνεται πάνω τους — γιατί η φήμη του δε στηρίζεται μόνο στη νίκη, αλλά στο πως νικάς. Όταν ένα drop shot σου αλλάζει ένα τουρνουά στους Νικητές καθώς οι αντίπαλοι στέκονται σαν μαρμάρινες στήλες, εκείνος ξέρει πως αυτό είναι η μουσική που θέλει να παίζει. Τα υπόλοιπα δεν είναι παρά θόρυβος γύρω από τον πρωταγωνιστή. Και ξέρεις τι κάνει πιο περίπλοκο το πράγμα; Αυτοί που ζητούν αλλαγή σαν να ήταν ζήτημα προσωπικού γυμναστηρίου λησμονούν πως η ψυχολογία ενός πρωταθλητή μοιάζει περισσότερο με έναν σωρό τσιγάρων σβυσμένων μέσα σ’ ένα κουτί — δεν μπορείς να βγάλεις έναν αναίσθητο από μία μόνο γουλιά γνώσης. Ρε OFI, όντως έκανες τον γύρο της κουζίνας σου τρεις φορές επειδή η εικόνα του ανέκαθεν ήταν εκεί σαν σπασμένη μελωδία; Εμένα με φτάνει μόνο μία φορά μέσα στο ίδιο σου το μυαλό — κι όλα αυτά γιατί ξέρω πως εκείνος στο γήπεδο εξακολουθεί να ψάχνει την ίδια νότα ακόμη κι όταν η ορχήστρα άλλαξε τραγούδι.

Μα ξέρετε, αυτή η ιστορία με το κουτί των τσιγάρων και τον Τσιτσιπά που δεν μπορεί να βγάλει μία γουλιά γνώσης μου κάνει κάτι καινούριο να γυρίζει στο κεφάλι — σαν όταν βλέπεις ένα drop shot που κάνει τον αντίπαλο σου να πέφτει σαν πεσμένο φύλλο στον άνεμο αλλά τελικά ο πόντος πάει αλλού. Λοιπόν... Αυτή η "καλλιτεχνική ψυχή" που λέτε πως έχει — τι είναι τελικά; Κάτι μέσα του τον κρατάει εκεί, στις γραμμές της βάσης, σαν εκείνον τον ζωγράφο που στέκεται ατέλειωτα πάνω στο σχέδιο του μέχρι να πει «έτοιμο», ή μήπως είναι πιο πολύ σαν εκείνον τον κιθαρίστα που ξέρει τρεις μόνο συγχορδίες αλλά τις παίζει τόσο δυνατά που ξεχνάς πως υπάρχουν κι άλλες; Μήπως τελικά αυτό που βλέπουμε σαν εμπιστοσύνη είναι κάτι άλλο; 😅

τόσοι χρόνια βλέπω τένις ξεφλουδίζοντας τις φλούδες από τις ντομάτες στον κήπο του γείτονα, κι ακόμη με ξαφνιάζει πόσο λίγοι κατάλαβαν πως η "καλλιτεχνική ψυχή" δεν είναι τίποτε άλλο από μια αυτοτιμωρία διαρκείας. αυτό που κρατά τον Τσιτσιπά στις γραμμές βάσης σαν εκείνον τον γκλόμπο του ρουχισμού σου που κρεμάς πάντα στο ίδιο μέρος επειδή κάποιος σου το χάρισε το '78, είναι η ίδια υπόσχεση που έκανες στον εαυτό σου όταν είδες τον Φέντερερ να κερδίζει το Γουίμπλεντον εκείνο το δειλινό — πως μπορείς ν' αλλάξεις τον κόσμο σου μ' ένα μόνο χτύπημα. θυμάμαι έναν χειμώνα στο Τρίκαλα που διάλεξα τρεις κίτρινους βολβούς για λουλούδια μου τότε που η γυναίκα μου μου είχε πει πως αυτά γίνονται μόνο στους κήπους των αστών. πήγα και τους φύτεψα δίπλα στο σιδερόδρομο όπου περνούν οι αργούσες αμαξοστοιχίες. τρεις μήνες μετά είχαν γίνει μπουμπούκια σκληρά σαν σφραγίδες γραφείου. εκείνος ο αγώνας λοιπόν του Τσιτσιπά εκεί που στέκεται σαν το βολβό μου — είναι σκληρός επειδή έχει μυαλό που του λέει πως οποιαδήποτε αλλαγή είναι προδοσία προς την ίδια του την υπόθεση. όταν σου έχουν πει εδώ κι χρόνια πως είσαι ζωγράφος επειδή έχεις εκείνο το drop shot σαν πινέλο, πώς να πάψεις να κουβαλάς το πινέλο όταν όλοι σου δείχνουν τον κενό καμβά; το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να αλλάξει την αμυντική του συμπεριφορά. το ερώτημα είναι τι γίνεται όταν ξέρεις πως η ολοκλήρωση του έργου σου βρίσκεται μέσα σ' εκείνες τις τρεις συγχορδίες που ξέρεις απέξω, όχι στις εκατοντάδες άλλες που κάποιος άλλος σου γράφει στο φυλλάδιο. ο κόσμος τον βλέπει σαν καλλιτέχνη επειδή βγάζει από το τζιν του το drop shot εκείνο σα γράμμα αυτοβιογραφίας του. μα εκείνος ξέρει πως το γράμμα αυτό γράφτηκε στην ίδια του τη γλώσσα — και κανείς δεν αλλάζει γλώσσα όταν γράφει τα πιο προσωπικά του λόγια. οι αρχάριοι μιλάνε σαν το drop shot να είναι ένα όπλο το οποίο μπορείς ν' αφήσεις κατά μέρος όταν τελειώσει ο πόλεμος. αλά δεν είναι όπλο — είναι η υπογραφή σου πάνω στον χάρτη του αγώνα σου. όταν η φήμη σου στέκει πάνω σ' αυτή την υπογραφή, κάθε φορά που προσπαθείς να χαράξεις διαφορετικό χάρτη, αυτό που κάνεις είναι να σβήνεις την υπογραφή. εκείνοι οι φίλοι του που λένε πως "βλέπουν πρόοδο" δεν καταλαβαίνουν πως κάθε προσπάθεια ν' αλλάξεις τρόπους είναι σαν ν' ανοίγεις ένα ράφι στη βιβλιοθήκη σου κι εκεί μέσα βρίσκεις τους τίτλους όλων των βιβλίων που διάβασες ως τώρα — ξέρεις πως δεν χρειάζονται όλα, όμως ξέρεις επίσης πως αυτά τα βιβλία σου έδωσαν την μορφή σου. η ιστορία λοιπόν αυτού του νήματος κρέμεται σαν εκείνο το σιδερένιο καλώδιο που κρατώ στον εργοστάσιο όταν βάζω πρίζα στοίβα — δυνατό όσο χρειάζεται, αλλά όταν κοπεί σπάει παντού μαζί. όσο ο Τσιτσιπάς βλέπει τον εαυτό του σαν έναν ζωγράφο που συνεχίζει ασταμάτητα πάνω στον ίδιο καμβά, τόσο και η αμυντική του συμπεριφορά παραμένει εκεί σαν τελικό χρώμα που δεν μπορείς πια ν' αλλάξεις χωρίς ν' αρχίσεις από την αρχή. κι εκεί που εμείς οι άλλοι βλέπουμε μια πράξη ικανότητας να κρατώνται οι γραμμές, εκείνος βλέπει την ίδια του την ιστορία γράφοντας ξανά και ξανά τους ίδιους στίχους γιατί τους αγαπά περισσότερο κι από την ζωή του.

τι γίνεται ρε παιδιά τελικά, πριν μερικά χρόνια εγώ προσωπικά έβλεπα τον Τσιτσιπά σαν εκείνον τον τοπικό μαθητή που είχε σκάσει στους Ολυμπιακούς αγώνες δρόμου επειδή του πήραν όλα τα μετάλλια ο έναντι ο άλλος — και ξαφνικά εκείνος ξεμύτισε από την κουτσομπολίστικη γωνία της Σερρών κρατώντας ένα βάσανο ανά χέρι: πως δηλαδή οι πρώτοι σου ήρωες γίνονται αργότερα τα μεγαλύτερα αγκάθια σου. θυμάμαι παλιά, όταν δούλευα ως εργοδηγός στην οικοδομή των ελαιοτριβείων στο Στρυμόνα, είχα έναν συνεργάτη ονόματι Δημήτρη τον Ξυλοκόπο. Αυτός εκεί ήταν ο βασιλιάς του σφυριού· μπορούσε να κόψει σαν βούτυρο το ατσάλι που είχαμε εκεί γύρω. Μία μέρα όμως άρχισε να λέει πως θέλει ν' αλλάξει επιχείρηση και ν' ασχοληθεί με τις πρέσες. Του ρώτησα τι σχέση είχαν αυτά — κι εκείνος μου έκανε το χεράκι εκείνο που ξέρουμε όλοι, σηκώνοντας τρεις φορές το σφυρί σαν αγκίστρι ψαρέματος: «βλέπεις εμένα ρε φίλε; μέχρι τώρα έκανα αυτά που ήξερα. τώρα πού έβγαλα κεφάλι κατάλαβα πως η πρέσα δεν είναι σφυρί». Μετά από τρεις μήνες η οικογένεια άρχισε να πουλάει τις σφήνες του. εγώ λοιπόν το ίδιο ερώτημα το βάζω στον Τσιτσιπά κάθε φορά που τον βλέπω εκεί στις βάσεις σαν να περιμένει κάτι από την ίδια του την ψυχή: όταν είσαι φτιαγμένος να βγάζεις drop shots σαν εικόνες ενώ οι αντίπαλοι τρέχουν σα τρελοί προς το net, πότε καταλαβαίνεις πως τελικά δεν μπορείς πια ν' αλλάξεις τον εαυτό σου χωρίς ν' αλλάξεις και το σήμα κατατεθέν σου; και κυρίως — τι κερδίζεις έτσι; είναι σαν εκείνον τον σοφοξυλοκόπο που είχε περάσει μια ζωή μαθαίνοντας πως η δεξιοτεχνία του είναι πάνω στο χέρι του σφυριού. μία μέρα όμως αποφασίζει πως πρέπει να γίνει ξυλουργός. Καλό αυτό; Ναι, μέχρι να του λείψει αυτό το χαρακτηριστικό τικ του χεριού που κάνει τους γονείς σου να λένε «ξέρεις πως είναι ο τάδε, έχει το σφυρί στο αίμα του». Εκείνος τότε σταμάτησε να χτυπάει σωστά — διότι δεν άλλαξε μόνο την εργασία, άλλαξε και εκείνο που έκανε τον ίδιο άνθρωπο. τώρα λοιπόν όσοι λένε πως βλέπουν «πρόοδο» στον Τσιτσιπά ας μου πουν αυτό: όταν κάποιος καλλιτέχνης φτιάχνει έναν πίνακα που όλοι λένε πως είναι αριστούργημα επειδή χρησιμοποίησε τρεις μόνο χρωματικούς τόνους, εκείνος πώς μπορεί ν' αλλάξει τον τρόπο ζωγραφικής του χωρίς ν' ακυρώσει το έργο του; Αν βγάλεις ένα πινέλο από το χέρι ενός ζωγράφου επειδή κάποιος σου είπε πως «πρέπει να είσαι πιο ανοιχτός», τότε εκείνος δεν κερδίζει τίποτα — χάνει τον ίδιο του τον εαυτό. και ξέρετε τι είναι πιο τρελό; ότι εμείς εδώ στο φόρουμ σαν τον Ξυλοκόπο βγάζουμε τις σφήνες μας κάθε τόσο και λέμε πως «τον βλέπω πια να κινείται αλλιώς». Όχι ρε παιδιά — εκείνος συνεχίζει να υπάρχει εκεί όπου είναι, σαν εκείνο το σύρμα στη γραμμή του τρένου στο Στρυμόνα που έχει σαπήσει απ' τη μία μεριά αλλά κανείς δεν τολμάει ν' αγγίξει επειδή αλλιώς θα σβήσει όλο το σύστημα. η αλλαγή στηρίζεται σε κάποιον άλλον όταν εσύ εδώ συνεχίζεις να κουβαλάς το σήμα κατατεθέν σου σαν κατάρα που δεν μπορείς ν' αποτινάξεις. στη δουλειά μου λοιπόν εγώ όταν βλέπω έναν άνθρωπο σακατεμένο από παλιά συνήθειες δεν του λέω «πρέπει ν' αλλάξεις». Του λέω «βρες εκείνο το σημείο που άλλαξε τον εαυτό σου». Γιατί όταν εκείνος βρει εκείνο το σημείο, τότε ναι — μπορεί πραγματικά ν' αλλάξει. Αλλά όχι για άλλους. Για τον ίδιο του τον εαυτό. Και εκεί είναι η μεγάλη διαφορά: ο Τσιτσιπάς ακόμα ψάχνει ποιος είναι εκείνος ο ήρωας που κάποτε έγινε κι έγινε αγκάθι — όχι γιατί δεν μπορεί, αλλά επειδή δεν ξέρει πως πρέπει πρώτα ν' απελευθερωθεί ο εαυτός πριν αλλάξει ο τρόπος του.

τι είν' αυτό το τραγούδι που ξαναλέμε κάθε φορά σα μαγνήτης σπασμένος πάνω στο ψυγείο της κουζίνας; κάτι ανάμεσα σε ντο-μινό του τένις και μονόλογο ενός ανθρώπου που κοιτάζει τον εαυτό του στον καθρέφτη του γκαράζ στις τρεις το πρωί — εκεί που όλοι μας έχουμε βρεθεί κάποια στιγμή να ξεχνάμε πως είμαστε πρωταθλητές κι όχι συλλέκτες αυτοκόλλητων βλέπετε, όταν κάποιος σου λέει «αυτός ο τύπος είναι καλλιτέχνης» τόσο συχνά που αρχίζει να σου φαίνεται σα φωτογραφία οικογένειας πάνω στον καναπέ, έχεις σταματήσει πια να αναρωτιέσαι τι γίνεται με τις γωνίες εκείνες που δεν μπαίνουν στο κάδρο. ο Τσιτσιπάς λοιπόν — αυτός ο άνθρωπος πήγε κι έκανε το drop shot σαν να ήταν η πινακίδα μιας εθνικής οδού: όλοι ξέρουμε πως είναι εκεί, όλοι περνάμε μπροστά του, αλλά κανείς δεν ρωτά ποιαν άλλη διαδρομή μπορούσε να πάρει εκείνο το αυτοκίνητο βρε παιδιά, ξυπνήστε λίγο — όταν οι αντίπαλοι σας λένε πως χάνουνται επειδή κοιτάτε εκείνο το drop shot σα χρυσό νόμισμα που κάποιος άλλος φυλάει κάτω από την γλώσσα του, εσείς τους δείχνετε τελικά έναν δρόμο κλειστό εκ γενετής. κι όμως εκείνοι συνεχίζουν να βλέπουν εκείνον τον καλλιτέχνη όπως βλέπω εγώ εκείνον τον Θανάση τον κηπουρό στη Καβάλα όταν πάω πρωί πρωί για ψωμί και αυτός μου δείχνει ένα λουλούδι σαν χόρτο να ξεσηκώνει ερωτήματα στο κρανίο μου — «το ‘χει βάλει εκεί σκοπίμως εκείνο το ξερό κλαρί μέσα στους κρίνος;» τώρα εδώ οι μερακλήδες του νήματος θυμούνται εκείνον τον αγώνα όπου στέκονταν σα γκλόμπος καταψυγμένος στη γωνία της βάσης κι έκαναν λόγο για «πρόοδο» επειδή κάποιος αντίπαλος κουβαλούσε εκείνον τον σκληρό έναν-αντί-πέντε προσπάθεια. αλήθεια τώρα — πόσες φορές εγώ ο ίδιος έχω δει εκείνον τον κηπουρό να προσπαθεί να ξεριζώσει εκείνο το ξερό κλαρί κάτω από το οποίο έκρυβε τις σπόρους του κρίνου; όλες οι φορές κατέληγαν στις ίδιες ρυτίδες γύρω από τα μάτια του: «αυτός εδώ ο τόπος θέλει συγκεκριμένα χέρια, όχι οποιαδήποτε» η δική μου φάση είναι πως ο Τσιτσιπάς έχει φτάσει εκεί όπου οι περισσότεροι φτάνουν μόνο σ' ένα όνειρο — στην ηλικία των είκοσι όπου κατάλαβες πως αυτό που σου 'διναν σαν μονοπάτι δεν ήταν παρά η περίμετρος ενός κήπου που έπρεπε να αγοράσεις ολόκληρο για να βρεις την πραγματική πόρτα του σπιτιού σου. εκείνος εκεί στις γραμμές της βάσης προσπαθεί ακόμα να βρει εκείνο το drop shot σα μεταφορικό μέσο προς κάπου αλλού — σα πεζοδρόμιο που οδηγεί κάποιον κάπου που ήξερε πως υπήρχε αλλά πλέον χάνεται μέσα στα δέντρα της Δρυμού κι όμως αυτά εδώ όλα είναι σα εκείνο το φορτηγό μου όταν πάω στη Δράμα για ψώνια. πρέπει ν' αλλαξω σχέδιο φορτίου εκεί κάτω από τη γέφυρα γιατί ένας γέρος μου λέει πως έχει κάνει οικονομία στους ελαιόλαδους του — μα εμένα εκείνο το φορτίο μου μου θυμίζει εκείνον τον κήπο του Θανάση: κάποιοι λουλούδια πρέπει να φυτρώσουν πάνω σ' αυτά τα κλαριά όσο σκληρά κι αν είναι, αλλιώς χάνεται ο λόγος της ύπαρξης τους εσείς εδώ λοιπόν ψάχνετε αλλαγή σα σακούλα ψάθα δίπλα στον κάδο — πιστεύετε πως αλλάζοντας τρόπο σημαίνει ν' αλλάξεις γήπεδο. μαζέψτε τα drop shots, τους μύθους, τους βραβευμένους τίτλους σαν χαρτονομίσματα μιας αγοράς που έκλεισε εδώ κι είκοσι χρόνια. εκείνος εκεί μέσα στις γραμμές συνεχίζει ν' αγωνίζεται όχι επειδή θέλει ν' αλλάξει τον εαυτό του αλλά επειδή πιστεύει πως δεν υπάρχει άλλος τρόπος ν' αλλάξει τον κόσμο του πέρα από αυτές τις τρεις συγχορδίες και κάπου εκεί βρίσκεται το πραγματικό ερώτημα: όταν ξέρεις πως η δουλειά σου στέκεται πάνω σ' έναν τρόπο χτισίματος και κάποιος σου λέει «γιατί δεν βάζεις τσιμέντο;», εκείνος σταματάει στο σημείο εκείνο που άλλαξε η ζωή του — όχι όταν άλλαξαν οι κανόνες, αλλά όταν άλλαξε εκείνος ο ίδιος που κάποτε αποφάσισε πως αυτά τα τρία drop shots ήταν αρκετά για ν' αγοράσει ένα σπίτι